Plichta en meer - Piggy Bank Facts 2024

Ga naar de inhoud

Plichta en meer

Herkomst
Spaarvarken van Wemyss Ware
Jan Plichta was een Tsjechische immigrant en groothandelaar die in Londen woonde en werkte. Hij heeft nooit aardewerk vervaardigd of gedecoreerd, maar hij kocht ongemerkt Wemyss Ware in bulk bij Bovey en liet deze voorraad voorzien van een van de merken ‘Plichta’, ‘Plichta, Londen, Engeland’ of ‘Plichta, Londen, Made in England’, gestempeld onder het glazuur.
Bovey Pottery, Wemyss, Elton Pottery en Thomas Mayer zijn allemaal aardewerkfabrikanten uit de periode 1930 tot eind jaren 1950 die aardewerk maakten voor Jan Plichta. Halverwege de jaren 1950 verdwijnt Jan Plichta uit de archieven.
Plichta/ Wemyss
David Sharp
David Sharp, Rye
Ik kon na heel lang wachten en veel zoeken eindelijk een echte David Sharp op de kop tikken. Een spaarvarken zonder plastic dop, een originele dus. Die zijn er nog maar weinig!
Geschiedenis: Tijdens een zomervakantie net na WO 2 bezocht David Sharp het charmante stadje Rye, net over de grens met Kent in Sussex. Hij zag de Rye Pottery (waarvan ik 3 spaarvarkens heb) en zijn interesse in keramiek was geboren. In 1947 werd hij de eerste leerling van Rye Pottery. De David Sharp Pottery begon in 1964 met het produceren van atelier-aardewerk schuin tegenover de Rye Pottery (ik ben bij beide shops geweest, alleen was die van Sharp toen al gesloten!). Na die begintijd begon hij met het maken van dierenfiguren en zijn beroemde naamplaten, een hit in Engeland. In 1974 kreeg hij van Bayer, het chemiebedrijf, de opdracht om een spaar-schaap te maken dat ze aan hun agrarische klanten konden geven. Deze opdracht werd gedurende enkele jaren herhaald en het type dier (en de beoogde klant) veranderde telkens. Een spaarvarken in deze serie is mij niet bekend. De inzinking van de vastgoedmarkt begin jaren negentig zorgde voor een daling van de verkoop van naamplaten. David ging terug naar het maken van meer individueel atelier-aardewerk en produceerde tot zijn dood in 1993 prachtig werk. Of hij toen nog spaarvarkens maakte is mij niet bekend.
David Sharp 3
David Sharp 2
Kees Hoogendam, keramist
Van 1973 tot januari 2009 was zijn woonhuis en atelier in Fochteloo, Friesland.
Bremer Straatmuzikanten
Dit “raku gestookte” spaarvarken, eigenlijk ‘tirelire’, is gemaakt door Keramist Kees Hoogendam. Hoog 32,5 cm. Ik kocht het in 1975 voor ƒ 35,- op het Pottenbakkersfestival in Gouda. Ik heb me nooit hoeven af te vragen waar de keramist de inspiratie vandaan had (of het klopt heb ik hem nooit gevraagd), namelijk het bronzen beeld (1951 van beeldhouwer Gerhard Marcks) van de Bremer Stadmuzikanten op de markt in Bremen naast het Stadhuis. Ontleend aan het volksverhaal (of zo je wilt sprookje) “De Bremer stadsmuzikanten” of “straatmuzikanten” dat werd opgetekend door de gebroeders Grimm in Kinder- und Hausmärchen. Rechts op het plaatje zie je nog een andere interpretatie van de ezel, de hond, de kat en de haan. Geen varken dus (en al helemaal geen spaarvarken), dat heeft de keramist verzonnen. Maar leuk en tevens een uniek stuk in mijn collectie.
Skansen - voorbeeld van zoektocht naar provenance
Ik vind het altijd fijn als er een merk onder een spaarvarken staat. Dat is van belang voor de (wat “wij kenners” noemen) de “provenance”. Je mag ook “herkomst" zeggen. Lastig wordt het evenwel als dat merk bijna onleesbaar is. Onder het spaarvarken dat ik links onder laat zien staat een onleesbare handtekening en in hoofdletters in de klei geponst SKAN***. De sterretjes staan voor 'onleesbaar'. Het spaarvarkens is gekocht op de Zweedse veilingsite Tradera.com, waardoor de kans groot is dat het spaarvarken ook daar zijn roots heeft.
Na veel zoeken blijkt SKAN te herleiden tot SKANSEN, wat een groot openluchtmuseum is nabij Stockholm. Daar wordt het erfgoed en het oude Zweedse vakmanschap gekoesterd en wat het vakmanschap betreft ook werkelijk uitgevoerd. Zo was er een Skansens Krukmakeri – Kulturhantverk Anderson & Lilljeqvist AB. (Krukmakeri = Pottenbakkerij). Maar dat had je natuurlijk zelf al vertaald. De pottenbakkers activiteiten begonnen in 1948, waarmee de leeftijd van het varken ook is te begrenzen. Qua kleur valt op dat het spaarvarken niet rood is (de traditionele Zweedse kleur) maar daarentegen toch wel een rode buik heeft. Lengte 15 cm. En de handtekening? Vooralsnog onleesbaar, maar ik kreeg een lijst van alle pottenbakkers die vanaf 1948 in Skansen hebben gewerkt. Een maand na de aankomst van het eerste Skansen spaarvarken kocht ik er weer een via Tradera.com, met nu een wel heel duidelijke signatuur. En een leesbare handtekening. Dat wil zeggen als je weet welke naam er bij hoort. Op de namenlijst (signaturer.se) van alle Zweedse pottenbakkers net zo lang gezocht tot ik een match had. De pottenbakker is Kai Krebs, een zelfstandige pottenbakker die na zijn opleiding van 1956 tot 1962 in de Krukmakeriet van Skansen werkte. Voor beide spaarvarkens uit het Zweedse Skansen (openluchtmuseum bij Stockholm) is mijn zoektocht nu voorbij. Ze zijn uit de periode 1956 – 1962. Gemaakt door Kai Krebs in Skansens Krukmakeri. Lengte 13,5 cm.
Dit was best een uitdagende zoektocht, waar ik met hulp van de PR afdeling van het Skansen Openluchtmuseum zelf niet uit was gekomen. De lijst met handtekeningen is ook nuttig voor mijn andere Zweedse spaarvarkens.
1247
1249
Skansen Signaturer
1249 Kai Krebs
1249 + 1247 (6)
Terug naar de inhoud