Albert Heijn - Piggy Bank Facts

Ga naar de inhoud

Albert Heijn

Herkomst
Albert Heijn spaarvarken
Bij Albert Heijn kreeg  je vanaf eind november 1932, bij aankoop van minimaal ƒ. 1,50 aan 'gemengde' boodschappen, een spaarvarken met de tekst: "Hier kan uw kleine trouw bewaren wat Albert Heijn u helpt besparen".  Als de eigenaar van het spaarvarken de week daarop met het spaarvarken en de bon naar de winkel kwam, en een bepaald artikel kocht (!!), kreeg hij/zij er een zilveren kwartje in! Dat was een heel bedrag in die crisistijd! De spaarvarkens zijn vanaf eind november 1932 tot eind 1938 uitgegeven. De informatie over het AH spaarvarken komt uit meerdere bronnen: Stichting Albert Heijn Erfgoed, Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, Delpher.nl (kranten) en heel veel eigen onderzoek. De mintgroene AH spaarvarkens behoren tot de eigen collectie GD.
1057
1933
Het jaar van de opkomst van Hitler in Duitsland. Het begin van een roerige tijd die zal uitmonden in de Tweede Wereldoorlog. Er gebeurt van alles in Duitsland, maar in ons land heerst de gedachte "we zullen wel neutraal blijven" en "wat buiten onze grenzen gebeurt gaat ons niet aan". Het was nog steeds crisis en er was werkeloosheid en arbeidsonrust. De Twentse textielarbeiders gingen dit jaar in staking.  In dit tijdsgewricht zet Albert Heijn zijn spaarvarken in de markt. Het concept daarvoor zal in het najaar van 1932 zijn ontstaan en uitgezet in de omgeving van Zaandam. Vanaf januari 1933 werd het AH spaarvarken breed gepresenteerd.
1932-11- comp
Links: De eerste in de 'Delpher.nl krantencollectie' gevonden advertentie met het Albert Heijn spaarvarken. Dat dateert het spaarvarken tevens: 26 november 1932. Rechts: Op 5 september 1933 verschijnt er in het Algemeen Handelsblad deze advertentie.
1933 (3a)
Deel van een folder van 20 mei 1933. Waarin de aanbiedingen en het AH spaarvarken onder de aandacht gebracht worden. Daar onder een sfeerbeeld van een AH winkel. Waar je nog bediend werd van achter de toonbank. De eerste zelfbedieningswinkel kwam pas in 1952.
1934 -1938
1934: Oproer in de Jordaan door verlaging van steun aan de werklozen. Het KLM-vliegtuig De Uiver wordt tweede in de Londen-Melbourne race. Prins Hendrik en koningin-moeder Emma overlijden.
1935: Het Plan van de Arbeid wordt gepubliceerd door de SDAP en wil via overheidsinvesteringen de economie weer op gang helpen. De NSB boekt een grote verkiezingsoverwinning bij de Statenverkiezingen.
1936: Remilitarisatie van het Rijnland door Duitsland. Mijn opa gaat desondanks "eigenheimerig" met de trein op vakantie naar Zwitserland, oma vond het niet veilig. Opa scheef in zijn reisverslag: "Heel veel zwaarbepakte en bewapende militairen op de stations en troepenconcentraties langs de Rijn". In 1936 waren ook de Olympische Spelen in Berlijn en de Spaanse Burgeroorlog breekt uit (1936-1939).
1937: Toemalig kroonprinses Juliana trouwt met prins Bernhard von Lippe-Biesterfeld.  De NSB lijdt een onverwachte verkiezingsnederlaag.  Opening van de tentoonstelling "Entartete Kunst" op 18 juli in Berlijn.
1938: Duitse troepen trekken Oostenrijk binnen, Sudetenland in Tsjechoslowakije wordt geannexeerd. Op 9 november is er de Reichskristallnacht en vanaf dat moment anti-joodse acties door geheel Duitsland. Prinses Beatrix wordt geboren.
Eind van dit jaar stopt Albert Heijn met het uitgeven van de spaarvarkens. Er is inmiddels wel een nieuw type verschenen met reliefletters.
1934-1936 (comp)
Op 4 januari blijft "Albert Heijn favoriet, ook in 1934" met spaarvarken en bestelboekje. Dat boekje zie je ook rechts in de folder van juni 1936. Het spaarvarken met de aanbiedingen is zo gedrukt dat hij opgevouwen ‘echt’ lijkt. De folder gold ook als bon voor een kwartje (nu € 0,10).
1938 (comp 2a)
De laatste advertentie met spaarvarken van vrijdag 14 oktober 1938. Daarna zijn er geen advertenties met het mintgroene AH spaarvarken meer verschenen. Rechts een nieuwe uitgave van het spaarvarken (1937-1938?). Daaronder een geduldspel (Ø 5,5,cm), het muntje moet in het spaarvarken.
Niet alleen in mintgroen
Ik heb het altijd al geweten, maar nooit kunen bewijzen: Er zijn meer kleuren dan alleen het bekende mintgroene spaarvarkentje uitgegeven. En in januari 2021 kon ik via Marktplaats een gele variant kopen. Deze stond jaren goed opgeborgen en was uit een erfenis. Het mal nummer is 15-8, wat er op wijst dat er nog meer kleuren zijn en dan deze in 1938 zijn uitgegeven. Het gele spaarvarkentje is iets forser dan de mintgroene.  
Gele AH spaarvarken 1
Een 'onbekend' AH spaarvarken
Tot december 2020 was ik er van overtuigd dat er uitsluitend mintgroene spaarvarkens met beschilderde (of gesjabloneerde) belettering waren uitgegeven door Albert Heijn. Wie ze heeft gemaakt is me overigens tot de dag van vandaag niet duidelijk. Speurwerk op de fraaie site van de Stichting Albert Heijn Erfgoed leverde een verrassing op: een andere uitvoering van het AH spaarvarken. Wel dezelfde vorm, maar nu met relief-letters. Niet geheel toevallig, de techniek om letters in een soort "tegendruk" in de mal aan te brengen werd al met succes toegepast op de spaarvarkens van onder andere het Nationaal Spaarfonds. En kennelijk kon dat ook nog tegen een redelijke kostprijs, anders was er nooit toe besloten. Helaas heb ik dit type AH spaarvarken NIET in mijn collectie. Ik ben er nu wel fanatiek naar op zoek.........
ah spaarvarken (comp)
1945-1950
De jaren van de Wederopbouw en van de Marshall hulp. Veel lag in puin en moest weer opgebouwd worden. Bijna alle winkels waren noodwinkels en veel om te kopen was er nog niet. En alles was op de bon. Met bonnen (en op vertoon van je distributiestamkaart) kon je op aangekondigde tijden de winkel bezoeken om je boodschappen te doen. De bonnen waren 'geoormerkt' (bv. voor vleesch, visch, textiel, vet, boter, wasmiddel, etc) en op alleen bepaalde dagen beschikbaar. Deze tijden werden via de krant bekend gemaakt. Omdat iedereen op het zelfde moment zijn bonnen moest inleveren, stonden voor de winkels lange rijen. Je had geld en distributiebonnen nodig, had je wel geld maar geen bonnen, dan kon je niets kopen. Tot in de jaren 1950 bleven veel goederen slechts op de bon verkrijgbaar en koffie was in 1952 het laatste wat nog op de bon was.
1945-1950 (comp 2c)
Met kennelijk enige weemoed (of er was nog geen centrale campagne, dat kan ook) wordt terug gegrepen op het (plaatje van het) spaarvarken dat van 1933 tot 1938 werd uitgegeven. De advertentie dateert uit 1945-1950.
Terug naar de inhoud