Bijzondere souvenirs - Piggy Bank Facts 2024

Ga naar de inhoud

Bijzondere souvenirs

Geschiedenis
Een simpel spaarvarkentje uit de jaren 1930
Als je zoekt, en met een beetje inlevingsvermogen, vindt je een heel verhaal verpakt in dit stukje fraai aardewerk.
Een souvenir koop je omdat je ergens bent geweest. Als herinnering of als gespreksonderwerp, voor als je weer ‘thuis’ bent. Als je in 1931-1941 naar het Ferdinand Domela Nieuwenhuis Vakantie Oord ging, of naar het kinderkamp in Beekbergen, behoorde je vast tot de aanhangers van het gedachtegoed van Domela Nieuwenhuis (1846-1919). Die vooral in Friesland veel aanhang had, zoals de opoe van Janke (mijn partner, kameraad, echtgenote). Die opoe heette ook Janke, maar dat terzijde. Als je geld had nam je een souvenir mee. Maar waarom een souvenir met een POMPHUIS van de waterleiding? Hadden vakantievierders of hun nazaten daar een bijzondere herinnering aan? Op internet is vrijwel niets te vinden van het FDN-oord in Beekbergen, maar een mogelijke verklaring is dat het pomphuis van de waterleiding vers drinkwater in het kamp bracht. Zuiver Veluws water. Dat was goed voor de gezondheid en paste in de toenmalige reinheidsfilosofie (van lichaam en geest).
In Beekbergen waren vóór de 2e wereldoorlog overigens veel vakantieparken voor arbeiders en hun gezinnen, zoals ook het Troelstra oord. In die oorlogsperiode (en zelfs daarvoor al) werden de “arbeiders-vakantieoorden” overgenomen door de NSB. En de leuke herinneringen die de vakantievierders van de periode daarvoor hadden werden verdrongen door zaken die men na de oorlog liever wilde vergeten. Vandaar wellicht de weinige info op het internet? We zullen het nooit weten.

Pomphuis Beekbergen
Vacantievreugd Ommen, vreugde met een bijsmaak.....
Soms triggert een spaarvarken je om iets verder te zoeken dan de herkomst van het spaarvarken alleen. Bij dit spaarvarkentje is er duidelijk meer. Een hele wereld ontvouwt zich: vakantievreugde en oorlogsleed. Het spaarvarkentje, mooie Friese kerfsnee (10 cm), heeft als gravering "Vacantievreugd Ommen".
Eerst maar de vacantievreugd: Rond 1950 kwam in Nederland het vieren van vakantie steeds meer in zwang. Ook Ommen was voor velen een geliefde vakantiebestemming. De neringdoenden waren blij met de komst van de vakantiegangers die toen met “vreemden” werden aangeduid. Ze gebruikten de slogan: “Kom in drommen naar Ommen” om mensen te trekken. Grote industrieën kwamen op de gedachte om voor hun werknemers een mooie en goedkope vakantie te regelen, die bij wijze van spreken op eigen kantoor geregeld kon worden. In 1952 werd door Stork, Hoogovens, Werkspoor, AKZO en de Spoorwegen een stichting opgericht met de naam “Vacantievreugd”. Deze stichting pachtte het natuurterrein rondom de Besthmenerberg. Het spaarvarken is dus in ieder geval van na 1952. Ik schat zo 1960.
Nog wat verder graven. Waar ligt het vakantiepark precies? Op het terrein op de Besthmenerberg zat van 22 juni 1942 tot 1945 een strafkamp (Arbeitseinsatzlager) voor verzetsmensen, zwarthandelaren, illegale slachters en mensen die de distributiewetten hadden overtreden. Het strafkamp Erika was, net als "Vacantievreugd" vanaf 1948,  gevestigd op de plaats waar voor de oorlog de Sterkampen van een theosofische beweging in de Orde van de Ster werden gehouden, met Krishnamurti als spreker. Na mei 1945 werd het strafkamp Erica, met een c. Op 31 december 1946 werd kamp Erika/Erica opgeheven. Een kruis en een bescheiden gedenksteen in het bos herinneren aan de gruweldaden die hier zijn begaan. Op dit voormalige kampterrein is al vele jaren een camping/bungalowpark gevestigd: Ommerland vakantiecentrum (sinds 2021), voorheen camping Besthmenerberg, en daarvoor Vacantievreugd. Vakantievreugde? Ja, waarom niet. Maar je moet altijd oog voor het verleden blijven houden.........

Vacantievreugd Ommen
Naschrift
Op 11 april 2023 verscheen het boekje "Kamp Erika" van Hester de Boer. Zij verwoordt wat velen rond Ommen al lang wisten, maar zij nog niet.
Het Arbeidseinsatzlager heette Erika, na de oorlog heette het 'strafkamp Erica'. Subtiel verschil lijkt het, maar Erika is de titel van een marslied dat in nazi-Duitsland door het regime gebruikt werd om de liefde voor het vaderland te vertolken: Auf der Heide blüht ein kleines Blümelein, und das heißt: Erika. (...). Erica met een C is de Nederlandse  (feitelijk Latijnse) schrijfwijze voor heide.
Kamp Erika
Terug naar de inhoud